خانلار خانی بایاندیر خان ایل ده بیر دفعه بویوک ضییافت تشکیل ائده ره ک اُغوز بَی لرینی قُوناق ائده ر دی ...

      بیر گؤن بایاندیر خان یئنه بئله بیر ضییافت تداروکو گؤره ر کن بیر یئرده آغ، بیرینده قیزیل، دیگرینده ده قارا چادیر قوردوردو.

      اعلان ائدیرکی اُوغلو اُولانی آغ چادیر، قیزی اُولانی قیزیل چادیر و اُغلو قیزی اُولمایانی دا قارا چادیر قیول ائدین، آلتینا قارا کئچه سالین، قاباغیندا دا قارا قُویونون اتینده ن قُویون.یئیرسه یئسین، یئمزسه دوروب گئتسین. اُوغلو قیزی اُولمایانا تانری غضب له نیب بیزده اُونو ائده ریک.

    هامی باش اؤسته باش اؤسته دئدی لر.

    اُوغوز بی لری بیر بیر گلیب ییغیشماغا باشلادیلار. دیرسه خان آدیندا اُوغلو قیزی اُولمایان بیر بی ده قیرخ ایگیدینی یانینا سالیب ضییافته گلیر. بایاندیر خانین آداملاری قنشه رینه چیخیب اُونو قارا چادیرا آپاریرلار. آلتینا قارا کئچه سالیرلار و قاباغینا دا قارا قُویونون اتینی گتیریب قُویورلار.دیرسه خان عصبله نیب دئییر:

    - نی یه بئله ائدیرسینیز؟

   - بایاندیر خاندان بویروق بئله دیر خانیم.

   - بایاندیر خان منیم هانسی اسکیگ لی ییمی گؤردو. قیلینجیمدان می؟ سوفره مده ن می؟ منده ن آشاغی آداملاری آغ چادیر قیزیل چادیر آپاریب اُوتوزدوردو. هانسی گؤناهین یییه سییه م کی منی قارا چادیر سالدیردی؟

   - بویروق بئله دیر، اُوغلو قیزی اُولمایانی تانری قارغی ییب، بیز ده قارغی یاریق.

   - گئده ک ایگیدلریم. بو قارا عاییب بیزه بس دیر. گؤناه یا منده دیر یا دا یُولداشیمدا.

دیرسه خان ائوینه گلیب گؤره ک یُولداشینا نه لر دئییر:

  - بری گل باشیم باختی، ائویم تاخدی.ائوده ن چیخیب یئری ینده سرو بُویلوم. تُوپوغونا سارماشاندا قارا ساچلیم. قورولو یایا بنزه ر چاتما قاشلیم! قادینیم! دیره گیم! اؤره گیم! گؤرمورسن نه لر اُولدو؟ بایاندیر خان چادیر قوروب اُوغلو اُولانی آغ چادیر، قیزی اُولانی قیزیل چادیر، اُوغلو قیزی اُولمایانی دا قارا چادیر سالین، آلتینا قارا کئچه دؤشه یین، قاباغینا دا قارا قُویون اتینی گتیریب قُویون. یئیه رسه یئسین، یئمه سه دوروب گئتسین.اُوغلو قیزی اُولمایانی تانری قارغی ییب بیزده قارغی یاریق، بونو یاخشی جا بیلسین.بایاندیر خان منیم نه اسکیگ لی گیمی گؤردو، قیلینجیمدان می؟ سوفره مده ن می؟ گناهیم نه ایدی کی منی قارا چادیر سالدیردی، سؤیله منه خانیم، سنده ن دیر می؟ منده ن دیر می؟ تانری نی یه بیزه بیر اُوغول وئرمیر؟ سببینی من بیلمه دیم. بلکه سن بیله سن؟ ایندی سنه نئی نیم؟ خان قیزی یئریمده ن دوروم مو، آلجا قانینی یئر اوزونه تؤکوکم مو؟

   دیرسه خانین یولداشی نین قارا  قیی ما گؤزلری قان یاشلا دولدو. نه ائده جه گینی بیلمه دی. طالئیه بُویون بوکمگده ن، گؤزلریندهن یاش تؤکمگده ن ساوایی نه ائده بیلردی کی؟ تانری وئرمه یه نی کیم گوجله آلا بیلرکی؟ یئنه اومید اُوغوزلارین باش بیله نی ده ده قورقودا قالیردی. کاش ده ده قورقود بوردا اُولایدی! بلکه عصبلشمیش خانین غضبینی اُ ساکیتلشدیره بیلردی.

    سانکی یُولداشین اوره یینده ن کئچن لری قورقود حیس ائتمیشدی. ائشیکده ن بُوز آتین سسی گلدی. سُونرا ده ده قورقودون کؤلگه سی قاپیدا گؤروندو. ایچه ری گیرمه سیی له اوزونو دیرسه خانا توتومسی بیر اُولدو:

   - ای دیرسه خان! اُوغلوم یُوخدو دئیه فریاد ائده ن سن دئییلدین می؟ دئمیشدیم کی یُولداشینی آجیلاما، گوناه نه اُوندادیر نه ده سنده. اینشاللاه اُوغول تانری دان، آد منده ن اُولاجاق. ...

  بیر آغزی دوعالی نین آلقیشی یئرینه یئتدی. بیر اُوغلو اُولدو، هم ده نه اُوغول!

    - اُوغلونا یَی لیک وئر، تاخد وئر، ارده م لی دیر. بُویو اوزون بَدُوی آت وئر، مینه ر اُولسون، هونرلی دیر. بیله سن کی بایاندیر خانین آغ مئیدانیندا اُوغلون جنگ ائدیب بیر بوغانی اؤلدوروبدور. آدینی من وئردیم. بوغاج اُولسون. یاشینی آللاه وئرسین، اوره یین فخرله دُولسون.

   دیرسه خان، ده ده قورقودون دئدیگی کیمی ائله دی. اُوغلونا بَی لیک و تاخد وئردی. اُوغلان تاخدا چیخاندان سُونرا آتاسینین قیرخ ایگیدینی آختارماز اُولدو. اُونلاردا قیسقانج لیغا بوروندولر و بو درده چاره تاپدیلار. دئدیلر کی؛ بو اُوغلان اُولالی دیرسه خان نظری اوستوموزده ن یایینیب. اُونون باره سینده آتاسینا پیس سؤزلر دئیه ک، ائحتیمال کی آتاسی اُوغلونو اؤلدوره ر، اُوندا یئنه عیززه تیمیز، حورمتیمیز آرتار. بو قیرخ ایگیدین ایگیرمیسی قاباقجا خانین حوضورونا گلیب دئدی لر کی:

        - گؤرمورسن می دیرسه خان نه لر اُولدو؟ سنین اُوغلون قیرخ ایگیدی یانینا گؤتوروب قالین اُوغوز  بَی لرینین اوستونه هوجوم چکدی. هاردا بیر گؤزه ل گؤرسه دارتیب گؤتوردو. قوجا گؤردو اوزونه توپوردو، ساچینی یُولدو. آلا داغدان خبر آشیب بایاندیر خانا چاتسا دیرسه خانین اُوغلو بونلاری ائله دی دئییلسه اُوندا، سنین بَی لر یانیندا گزمه یینده ن اؤلمه یین یاخشی دیر. بئله بیر اُوغولون اؤلمه سی قالماغیندان یاخشی دیر.

     دیرسه خان اُونلارا دئییب کی:

    - گئدین گتیرین اُولدوروم اُونو.

    اُ نامردلر خانا اوزلرینی توتوب دئییب لر کی:

   - نه جور گتیره ک، سنینسؤزونه باخمایان بیزیمکینه هئچ باخماز.

    نامردلرین دیگر ایگیرمیسی گلیب خانا دئدیلر کی:

   - خانیم! سنده ن خبرسیز، اُوغلون، دؤشو گؤزه ل داغلارا، اُووا چیخدی. سن وارکن اُوو اُوولادی، قوش قوشلادی، شرابلارین ایتی سینده ن گؤتوروب ایچدی کئفلندی، آناسینا دیل اوزاتدی. آلا داغدان خبر آسیب بایاندیر خانا چاتسا، دیرسه خانین اُوغلو بئله ائله دی دئییلسه، حالین نئجه اُولا خان؟ اُوغلون اؤلدور.

   دیرسه خان - گئدیب گتیرین اؤلدوروم اُونو، بئله اُوغول منه گره ک دئییل - دئدی.

   نامردلر هامیبیر آغیزدان <<اُُونو نه جور گتیره ک، سنین سؤزونه باخمایان بیزیم کینه هئچ باخماز.ایگیدلرینی یانینا ییغ اُووا چیخ، اُورئا بیر شئی ده ن خبری اُولمایان اُوغلونو اُوخلا اؤلدور. اؤزگه جور اؤلدوره بیلمزسن.بونودا یاخشیجا بیل.

   دان یئللری اسه ر کن دیرسه خان یئرینده ن دوردو اُوغلونو گؤتوروب اُووا چیخدی. اُوو اُوولادیلار، قوش قوشلادیلار. قیرخ نامردده ن بیری اُوغلانا : آتان جئیرانلاری قُوووب منیم قاباغیما گتیرسین. اُوغلومون آت سوروشونو، قیلینج چالیشینی، اُوخ آتیشینی گؤروب سئوینیم، گووه نیم - دئییر. اُوغلان بو فیتنه نی هاردان بیلسین. جئیرانلاری قُوووب آتاسینین اُوخ منزیلینه گتیردی. بو منظره نی گؤره ن قیرخ نامرد هامی بری آغیزدان:

   - دیرسه خان گؤرورسن می؟ اُوغلون جویرانلاری قُوووب سنه ساری گتیریر و اُونلارین یئرینه سنی اُولدورمک ایسته ییر - دئدی لر. آلدادیلمیش قُوجا خان اُوغلو جئیرانلاری قُوووب قاباغیندان سوره رکن یایینی دارتدی و اُوغلونو کؤره غینین اُورتاسیندان اُوخلادی. اُوخ تُوخونان کیمی اُوغلانین آلجا قانی شُورولدادی آخیب قُوینونا دُولدو. بَدُوی آتینین بُوینون قوجوب یئره ییخیلدی. 

  ایللر اوزونو ایدی کی اُوغول یُولو گؤزله ییردی. آنجاق ایندی ایسه اؤز چیراغینی اؤزو سؤندورموشدو. آنجاق قیرخ نامرد اُونو قُویمادیلار. آتینی چکیب اُوردوسونون یانینا آپاردیلار. اُوغلونون ایلک اُوو سفرینین یُولونو گؤزله یه ن آنا آتدان آیقیر، ده وه ده ن بوغرا قیردیردی. هاردان بیله ی دی کی اُووا گئده ن آسوغلو اُوو اُولوب.

   ای خانیملار تئز اُولون قانلی اُوغوز بَی لرینی تُویلا قارشیلایاق. قیرخ اینجه بئللی قیز ایله یُولا دوشدو. دیرسه خانا اوز توتوب نیقابین قالدیریب دیرسه خانین یانیندا آختاردیغینی تاپا بیلمه دی. قارا باغری یاریلدی، اوره یی یئرینده ن اُوینادی. قارا قییما گؤزلرینه قان یاش دُولدو. اوز دوتدو دیرسه خانا :

  - گؤز آچیب گؤردویوم، کؤنول وئریب یئودیگیم، دیرسه خان! اُووا چیخدین، ایکی گئدیب بیر قاییتدین، اُوغلوم هانی؟ قارا دُونلی درویشلره آداق وئردیم، آج گؤرسه م دُویوردوم، چیلپاق گؤرسه م گئییندیردیم، گوجله بیر اُوغول تاپدیم.چیخاسیجا گؤزوم پیس سی ری ییر، اُوغول سود ام میش داماریم یامان گیزیلده ییر.اُوغلومدان منه بیر خبر وئر قارا باشیم قوربان سنه.

   اُ بئله سوال وئردیکده قیرخ نامرد دیرسه خان دان قابق آتیلیب - اُوغلون ساغدیر، اُوودادیر، بو گون صاباح گلر، قُورخما، بَی کئفلی دیر، اُونا گؤره سنه جاواب وئرمیر- دئدیلر. دیرسه خانین یُولداشی بو خبره اینانمادی. قیرخ اینجه بئللی قیزی یانینا آلیب بَدؤو آتینا میندی. اُوغلونو آختارماغا گئتدی. گلیب قازلیق داغینا چیخدی. گؤردو کی بیر دره نین اوستونده قارغا قوزغون ائنیب قالخیر. آتینی قیرمانجلاییب اُو یانا سَی ریتدی. گؤردو کی اُوغلو قان ایچینده دره ده ییخیلیب قالیب. قارغا قوزغون دا اُوغلانین اوستونه قُونماق ایسته ییر. ایکی ایت  قارغا قوزونو اُوغلانا یاخین دوشمه یه قُویمور. اُوغلو بو آن دا بیر سس ائشیتدی. اُو خیضیر ایلیاسین سسیی دی، یُوخسا   ده ده قورقودون سسیی دی، باشا دوشه بیلمه دی.

   قادیر تانری وئرمه یینجه اَر بای اُولماز، ازه ل دن یازیلماسا قول باشینا قضا گلمز. اجل واختی گلمه یینجه هئچ کس اؤلمز. بوغاج اؤلمه دی. آنا قلبی حساس اُولور. اُوغلونون هاردا یاتدیغینی بیلن کیمی یانینا سَییرتدی. گؤردو کی اُوغلو قانلار ایچینده یاتیر. دیلینده ن بو سؤزلر تژکولدو:

   - قارا قییما گؤزلرینی یوخو توتموش بالام منیم، جانیندا جان قالیب دیرسا سؤیله منه. قارغیشیم وار بو داغلارا. قاچار ایکن قاچماز اُولسون جئیرانلاری. جئیراندان می؟ آصلاندان می؟ نه دن اُولدو اُوغولجوغومون باشینا گلن بو قضا؟ جانیندا جان قالمیشسا منه دء. قارا باشیم قوربان اُولسون اُوغلوم سنه.

   اُوغلانین قولاغینا سود دن سوموک دن بیر سس تُوخوندو و گؤزلرینی آچیب باشینین اوستونده آناسینی گؤردو:

   آغ سودونو اَمدی ییم، جانیم آنا، جئیرانلاری قارغیما. آصلانلاری، قاپلانلاری قارغیما. قازلیق داغینین گؤناهی یُوخدور. بو گؤناه آتامین دیر. قارغاییرسان اُونا ائله. بو یارادان منه اُولوم یُوخدور. قُورخما آنا. خیضیر ایلیاس میی دی؟ ده ده قورقود مویدو؟ بیلمه دیم. منه گلدی دئدی داغ چیچه گی، آنا سودو درمانین دیر.

   قیرخ اینجه بئللی قیز چمن لردن داغ چیچه گی ییغدی، آناسی دؤشونو سیخدی، قانلا قاریشیق سود گلیب تؤکولدو چیچک لرین اوستونه. اُونو اُوغلونون یاراسینا قُویوب باغلادی. سُونرا آتینا میندیریب طبیبین یانینا آپاردیلار.

اُوغلان قیرخ گؤنده ساغالدی. آتا مینه ر، قیلینج چالار اُولدو. قیرخ نامرد بوندان خبر توتدو. دیرسه خانین غضبینده ن قُورخوب اُونو خلوتله ییب توتدولار و اللرینی باغلاییب کافیر ائللرینه ساری آپاردیلار. دیرسه خانین یولداشی بوندان خبر توتدو و اُوغلونون یانینا گئدیب اُونو وضعییتده ن حالی ائله دی.

   - قیرخ ایگیدینی یانینا گؤتورو آتانی اُو قیرخ نامردین الینده ن آل. اُو سنه قیی دی، سن اُونا قیی ما.

   اُوغلان یئرینده ن دوردو، قیلینجین قورشاندی، ایگیدلرینی گؤتوروب نامردلرین اوستونه گئتدی. اُونلاری تُورا سالدی. اُونلارین کیمی سی نین بُوینونو ووروب ، کیمی سی نی دوستاق ائتدی و آتاسینی خیلاص ائدیب گتیردی.دیرسه خان اُوغلونو و یُولداشینی سالیم گؤروب دوعالار ائتدی. ده ده قورقود قُوپوزونو سینه سینه سیخیب بونلاری سؤیله دی:

  - قارا اُولوم گلدی یینده گئچید وئرسین. اُو اویدوغوم اوجا تانری، مدد قیلسین. یئرلی قارا داغلارین یخیلماسین. کؤلگه لیجه قابا آغاجین کسیلمه سین. حاق یاندیران چیراغی اُوغول یاندیرسین. آغ ساچلی آنا ، یئری جننت ، آغ ساققال لی آتانین یئری جننت اُولسون. اُونلار بو دونیایا گلیب گئتدی، کاروان کیمی قُوندو کؤچدو. اجل آلدی، یئر گیزله دی، فانی دونیا یئنه قالقی، گلیم لی، گئدیم لی دونیا سُون اوجو اؤلوم لو دونیا.

   دیرسه خان اُوغلو بُوغاج خان داستانی نین بیر حیصصه سینی دینله دینیز. معلوم اُولدوغو کیمی بو داستان میللتیمیزین صنعت آبیده سی دیر. ده ده قورقودون دیلینده ن چیخان سؤزلرین هر بیری نین فیکیر کوتو واردیر. بوتون بونلار دونیادا فیتنه و فسادین مئیدانی  گئنیش اُولسا دا آخیردا حاق و عدالتین غلبه چالماسی، تورکون حاققینین همیشه اوستون اُولماسی فیکرینی بیزه آشی لی ییر. یا بیر اوجالیق - بیر و آزاد اُولجاییق و یا پارچالانیب یئرله یکسان اُولاجاییق. میللت اُولماق یُولوندا ده ده قورقود دان آلدیغیمیز بو درسی هامی میز شوعوروموزا حک ائتمه لی ییک.


                                                                  آذر بایجان جمهورییتی لاتین الفباسیندان چئویره ن :

                                                                                    مناف فتح اللهی